Mariss Jansons

  • Mariss Ivars Georgs Jansons (Riga, 14 januari 1943) is een dirigent uit Letland.

    Biografie

    Jansons werd geboren tijdens de onderduikperiode van zijn ouders, de dirigent Arvīds Jansons (1914-1984) en de Joodse mezzosopraan Iraida Jansone, beiden werkzaam aan de Opera van Riga. Toen hij dertien jaar was, verhuisde het gezin naar Leningrad (nu Sint-Petersburg), omdat zijn vader benoemd was tot tweede dirigent van de Leningrader Philharmonie. Mariss studeerde viool, piano en directie aan het Conservatorium van Leningrad, waar hij cum laude afstudeerde. Hij studeerde verder bij Hans Swarowsky en Herbert von Karajan.

    Jansons dirigeerde net als zijn vader het Sint-Petersburgs Filharmonisch Orkest als assistent van Jevgeni Mravinski. Hij was vervolgens twintig jaar chef-dirigent van het Filharmonisch Orkest van Oslo. In april 1996 stierf hij bijna aan een hartinfarct terwijl hij in Oslo La bohème dirigeerde. Hij herstelde in Zwitserland. Van 1996 tot 2004 was hij chef van het Pittsburgh Symphony Orchestra. Hij was gastdirigent bij onder meer het Boston Symphony Orchestra, het Chicago Symphony Orchestra, het New York Philharmonic, de Berliner Philharmoniker, de Wiener Philharmoniker en het Concertgebouworkest. Jansons was op de nieuwjaarsdagen van 2006 en 2012 dirigent van het Neujahrskonzert der Wiener Philharmoniker.

    Tegenwoordig leidt hij twee vooraanstaande symfonieorkesten. Sinds 2003 is hij chef-dirigent van het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks in München als opvolger van Lorin Maazel. Hij volgde in 2004 Riccardo Chailly op als chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest in Amsterdam. Als zodanig sluit hij in zijn repertoirekeuze aan bij de traditie van dit orkest. De nadruk ligt op de grote orkestwerken van Bruckner, Mahler, Strauss en Sjostakovitsj. Daarnaast dirigeert hij onder meer Stravinsky, Messiaen, Schnittke, Henze en Sjtsjedrin. Ook heeft hij grote koorwerken, zoals het Requiem van Verdi, en opera's gedirigeerd.

    Na het concertseizoen 2014-2015 is Mariss Jansons om gezondheidsredenen gestopt bij het Koninklijk Concertgebouworkest. Zijn laatste concert heeft plaatsgevonden op 20 maart 2015. Na dit concert werd een portret van Jansons onthuld doorde Belgische kunstschilder Sam Dillemans, bedoeld voor de Dirigentenfoyer.

    In het seizoen 2016-2017 zal Jansons worden opgevolgd door de Italiaan Daniele Gatti.

    Onderscheidingen

    De dirigent en het met hem verbonden orkest werden meermaals onderscheiden. Zo kreeg Jansons de volgende eerbewijzen:

    • het Oostenrijkse Erekruis voor Wetenschap en Kunst;
    • de Orde van de Drie Sterren, de hoogste onderscheiding in Letland, in 2006;
    • de Beierse Maximiliaansorde voor Wetenschap en Kunst;
    • het Bundesverdienstkreuz van Duitsland op 27 oktober 2013;[3]
    • de koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw op 1 november 2013.[4]
    • de zilveren eremedaille van de stad Amsterdam, ter gelegenheid van zijn afscheid bij het Concertgebouworkest, op 20 maart 2015.
    • opname in de Royal Academy of Music in het Verenigd Koninkrijk
    • en in het Gesellschaft der Musikfreunde in Wenen;
    • de Cannes Classical Award als kunstenaar van het jaar 2006 op de Midem in Cannes;
    • een Grammy Award in de categorie "beste orkestprestatie" voor de opname van de 13e symfonie Babi Yar van Dmitri Sjostakovitsj, met het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks in februari 2006;
    • uitgeroepen tot 'dirigent van het jaar 2011' door het tijdschrift 'Opernwelt' voor de uitvoering van Jevgeni Onegin van Tsjaikovski bij De Nederlandse Opera;
    • de Ernst von Siemens Muziekprijs in 2013.

    Dvd's

    Deze tekst is beschikbaar volgens "Creatieve Commons Attribution/Share Alike Licentie". Extra voorwaarden kunnen van toepassing zijn. Bekijk hiervoor de Creative Commons website voor details. Auteur van de tekst hierboven.